Radnici kopali temelj za kuhinju - pronašli blago iz devet zemalja, zlatnici vrede pravo bogatstvo

Numizmatička garantna kompanija (NGC) ocenila je 82 pronađena novčića, datirana u period od 1726. do 1814. godine, a otkriće je objavila 20. jula 2023. godine.

Najvredniji primerak bio je zlatnik iskovan u Meksiko Sitiju 1764. godine, čija je procenjena vrednost na aukciji iznosila između 7.000 i 10.000 dolara. Zajedno, ovi novčići svedoče o novcu koji je cirkulisao kroz jednu luku Nove Engleske u decenijama nakon američke nezavisnosti.

Četiri stope ispod kuhinje

Kuća u kojoj je blago pronađeno potiče iz kolonijalnog perioda i nalazi se u Marblhedu, primorskom gradu severno od Bostona. Prema katalogu aukcijske kuće Stack’s Bowers Galleries, radnici su kopali oko četiri stope, odnosno 1,2 metra u dubinu, kako bi postavili temelje za novu kuhinju, piše Ecoticias.

Prema podacima kompanije NGC, većina novčića potiče iz kovnica Španskog carstva u Meksiku, Kolumbiji, Španiji, Čileu, Peruu i Boliviji. Ostali su iskovani u Francuskoj, Brazilu i Sjedinjenim Američkim Državama, što znači da je zbirka obuhvatala novac iz ukupno devet zemalja.

Slična otkrića zakopanog novca povremeno se događaju i na drugim mestima, od novčića iz vremena Američkog građanskog rata pronađenih na preoranom polju u Kentakiju do 934 rimska denara otkrivena u blizini Kelna.

NGC je svaki novčić zatvorio u plastičnu zaštitnu kapsulu sa oznakom „Marblehead, MA Hoard“. Kompanija je zbirku opisala kao „snimak novca koji je cirkulisao u ranim Sjedinjenim Državama“.

Meksički zlatnik procenjen na 10.000 dolara

Najznačajniji primerak u zbirci bio je meksički zlatnik od osam eskuda, iskovan 1764. godine, sa likom španskog kralja Karla III. On je vladao od 1759. do 1788. godine, u periodu kada se Špansko carstvo prostiralo na velikom delu američkog kontinenta.

NGC je ovom novčiću dodelio ocenu AU 55, što znači „skoro nekorišćen“. Prema njihovoj skali, to označava blage tragove habanja na manje od polovine površine, uz očuvane detalje dizajna. Ocenjivači su naveli i da je reč o jednom od svega tri poznata primerka evidentirana u njihovoj bazi, pri čemu deli najvišu zabeleženu ocenu.

Drugi zlatnik od osam eskuda, iskovan u Kolumbiji 1789. godine, prikazuje Karla IV i bio je procenjen na između 2.000 i 2.500 dolara. Ostali zlatnici iz Čilea, Kolumbije i Meksika imali su procenjenu vrednost od po 1.600 do 2.400 dolara.

Aukcijska kuća Stack’s Bowers utvrdila je ove procene pre aukcijskih sesija održanih 15, 18. i 22. avgusta 2023. godine. NGC ih je objavio kao procenjene vrednosti, a ne kao konačne prodajne cene.

Samo jedan srebrni dolar iz Amerike

Samo jedan novčić u čitavoj zbirci iskovan je u Sjedinjenim Američkim Državama: srebrni dolar iz 1798. godine, poznat kao „Draped Bust“. Prema evidenciji aukcijskih cena kompanije PCGS, prodat je kao lot 6055 za 3.840 dolara.

U katalogu se navodi da novčić ima sivu boju u središnjem delu, dok su na ivicama vidljivi crvenkastosmeđi, smeđi i blagi zeleni tonovi. NGC je ovom dolaru dodelio oznaku „Excavation Recovery“, koja ukazuje na to da je pronađen tokom iskopavanja. Istu oznaku dobio je i francuski srebrnjak iz pronađene zbirke.

Činjenica da se među 82 novčića nalazi samo jedan američki dolar uklapa se u istoriju novca koju opisuje američka Kovnica novca. Prema njenim podacima, tokom kolonijalnog perioda u opticaju su bile britanske funte, nemački taliri i španski srebrni dolari. Španski dolar bio je naročito popularan jer je imao stabilan sadržaj srebra.

Francuski srebrnjaci vredeli su 110 centi

Zakonom o kovanju novca iz 1792. godine osnovana je nacionalna kovnica u Filadelfiji. Istim zakonom novi američki dolar povezan je sa španskim srebrnim dolarom. Kovnica je 1. marta 1793. godine pustila u opticaj svoje prve novčiće – 11.178 bakarnih centi.

Kovanje srebrnog i zlatnog novca počelo je 1794. i 1795. godine, ali američka Kovnica godinama nije uspevala da proizvede dovoljno novčića za potrebe privrede. Zbog toga je Kongres dozvolio da strani novac popunjava prazninu.

Zakonom od 10. aprila 1806. godine određeno je da strani zlatni i srebrni novčići mogu da se koriste kao zakonsko sredstvo plaćanja po unapred utvrđenim vrednostima. Španski srebrni dolar vredeo je 100 centi, dok je francuski srebrnjak poznat kao kruna vredeo 110 centi, pod uslovom da oba ispunjavaju minimalne zahteve u pogledu težine.

Ministar finansija bio je dužan da najmanje jednom godišnje naloži proveru sastava i težine ovih novčića u kovnici.

Francuski primerak iz pronađene zbirke je srebrni ekiju iz 1789. godine, iz poslednjeg perioda vladavine Luja XVI. On je vladao od 1774. do svrgavanja sa prestola 1792. godine. NGC posebno ističe da je 1789. godina u kojoj je počela Francuska revolucija.

U aukcijskom katalogu navodi se da su ovakvi novčići bili „kičma trgovine, popunjavajući praznine koje američki kovani novac još nije mogao da pokrije“.

Strani novac zadržao je status zakonskog sredstva plaćanja u SAD sve do Zakona o kovanju novca iz 1857. godine, navodi američka Kovnica.

Trgovački brodovi Džona Sparhouka plovili su ka Zapadnoj Indiji

Aukcijski katalog kao najverovatnijeg vlasnika blaga navodi Džona Sparhouka, trgovca koji je posedovao kuću od devedesetih godina 18. veka do tridesetih godina 19. veka.

Sparhouk je bio vlasnik jedrenjaka „Dispatch“, kojim je komandovao Elias Hulen Mlađi. Pretpostavlja se da je brod učestvovao u trgovini sa Zapadnom Indijom, nazivom koji se tada koristio za karipska ostrva. Do 1798. godine Sparhouk je posedovao i brod „Abigail“, kojim je komandovao kapetan Elias Grant. U katalogu se navodi zapis prema kojem se taj brod u septembru 1798. godine vratio u luku „natovaren melasom i smeđim šećerom“.

Početkom 19. veka Sparhouk je pored kuće izgradio i prodavnicu, koju je koristio za sopstvene poslove, ali je deo prostora i izdavao.

Dodatnu potvrdu dela ove priče pruža spisak lokalnih kapetana koji je Bendžamin Dž. Lindzi sastavio 1915. godine za Istorijsko društvo Marblheda. U njemu se navodi da je Elias Grant, kršten 5. januara 1755. godine, komandovao brodom „Abigail“ 1798. godine. Međutim, u tom dokumentu brod je opisan kao škuna, a ne kao jedrenjak.

Nije poznato ko je zakopao novac

Pošto je najmlađi novčić u zbirci datiran u 1814. godinu, blago nije moglo biti zakopano pre te godine. U aukcijskom katalogu navodi se da je novac „nesumnjivo“ zakopan ubrzo nakon toga. Ipak, to je procena aukcijske kuće, dok datumi na novčićima određuju samo najraniji mogući trenutak kada je zbirka mogla dospeti pod zemlju.

Činjenica da je Sparhouk posedovao kuću ne dokazuje da je upravo on sakrio novac. Ne postoji dokument koji objašnjava ko je zakopao novčiće niti zbog čega je to učinio.

Za razliku od 141 rimskog zlatnika koje su arheolozi pronašli u Luksemburgu, ovo blago otkriveno je tokom građevinskih radova, a ne u okviru organizovanog arheološkog iskopavanja.

U saopštenju NGC-a navedene su samo procenjene vrednosti zlatnika. Konačna cena koju je dostigao meksički novčić iz 1764. godine nije objavljena u tom saopštenju, a nijedan od dostupnih izvora ne navodi ni koliko su vlasnici kuće dobili nakon otkrića.

BONUS KLIP Pogledajte vesti o EXPO2027:

Za najnovije biznis vesti iz Srbije i sveta, pratite nas na Tiktoku, Fejsbuku i na našoj Instagram stranici.