Ministarstvo kulture Luksemburga i Nacionalni institut za arheološka istraživanja, poznat po francuskoj skraćenici INRA, objavili su ovo otkriće u decembru 2024. godine i nazvali ga „velikim arheološkim otkrićem“.
Kako je saopštilo ministarstvo, „izuzetno je retko da se drevno novčano blago može proučavati u celini, u njegovom arheološkom kontekstu“. Izjave ministarstva izvorno su objavljene na francuskom jeziku.
Dvojica pronalazača odmah su obavestila stručnjake
Pronađeni novčići su solidi, standardne zlatne monete kasnog Rimskog carstva, prečnika oko 2,5 centimetra. Kovani su u ime devetorice careva koji su vladali između 364. i 408. godine nove ere, piše Ecoticias.
Prema naučnoj studiji o ovom blagu, 38 zlatnika pronađeno je tokom prvog istraživanja dvojice amatera, koji su svoj pronalazak „odmah prijavili“ institutu INRA.
Država platila 308.600 evra za pronađeno blago
U skladu sa luksemburškim zakonom o kulturnom nasleđu, država je isplatila 308.600 evra, odnosno oko 322.000 dolara prema tadašnjem kursu, osobama koje su imale pravo na naknadu za pronađeno blago.
Ministarstvo navodi da je iznos utvrđen na osnovu nezavisne numizmatičke procene, koja je uzela u obzir izuzetno dobro stanje novčića i nekoliko retkih primeraka.
Tri takva primerka kovana su u ime Eugenija, uzurpatora koji je vladao samo dve godine, od 392. do 394. godine nove ere.
Iskopavanja uz opasnost od eksplozivnih naprava iz Drugog svetskog rata
INRA je sprovodio arheološka iskopavanja od 2020. do 2024. godine. Kako bi se osiguralo da nijedan predmet zakopan u zemlji ne bude propušten, radovi su, prema navodima ministarstva, izvođeni uz najveći oprez i trajali su nekoliko godina.
Na ovom području vodile su se borbe tokom Bitke za Ardene u zimu 1944–1945. godine, pa su arheolozi sarađivali sa službom za uklanjanje eksplozivnih naprava luksemburške vojske, poznatom kao SEDAL.
Ispod njive nalazili su se temelji impresivne utvrđene građevine iz kasnog Rimskog carstva. Arheolozi su je identifikovali kao burgus – manju rimsku utvrđenu kulu. Pretpostavlja se da su novčići prvobitno bili zajedno zakopani u posudi koja se vremenom raspala, možda u kesi ili novčaniku, a da ih je plug kasnije razbacao po njivi.
Sličan slučaj dogodio se i u Nemačkoj, u blizini Kelna, gde je osoba koja je pretraživala teren detektorom metala pronašla 15 srebrnih novčića, a zatim pozvala arheologe.
Sedamnaest novčića potiče iz kovnice na području današnje Turske
Naučnu analizu blaga 2025. godine objavili su Dejvid Vig-Volf iz Romano-germanske komisije Nemačkog arheološkog instituta, Dejvid Vajs, zamenik direktora INRA, i Lin Štofel iz istog instituta.
Svih 141 solid iskovan je između 364. i 395. ili 402. godine.
Prema tabeli autora, Trir, nekadašnja carska rezidencija udaljena oko 45 kilometara od mesta pronalaska, bio je poreklo 38 od 139 standardnih novčića obuhvaćenih njihovom analizom. Antiohija, koja se danas nalazi na jugu Turske, bila je mesto kovanja 33 novčića.
Posebnu pažnju privlači Nikomedija, kovnica na obali Mramornog mora. Iz nje potiče 17 novčića, svi kovani između 364. i 367. godine.
„Blago je izuzetno zbog velikog broja novčića iz perioda 364–367. godine, iskovanih u Nikomediji, na obali Mramornog mora u severozapadnoj Anadoliji. Za takav slučaj ne postoji paralela u bazi podataka CHRE“, navode autori studije.
CHRE je baza podataka o ostavama novčića iz Rimskog carstva, koju vodi Univerzitet u Oksfordu. U njoj je dokumentovano oko 19.000 nalazišta ove vrste. U uporedivim regionalnim nalazima evidentiranim u toj bazi, novčići iz Nikomedije čine 3,4 odsto pronađenih solida. U ostavi iz Holzthuma njihov udeo iznosi čak 12,2 odsto.
Valentinijan I proglašen je carem u Ankiri, današnjoj Ankari, 364. godine, nakon čega se preselio u Italiju i Galiju.
„Novčići iz istočnih kovnica iz tog perioda verovatno su dospeli u ovo područje zajedno sa Valentinijanom I i njegovom vojskom“, navodi se u studiji.
Niko ne zna ko je zakopao zlato i zašto se nikada nije vratio po njega
Najmlađe novčiće u ostavi čine dva solida cara Honorija, iskovana u Sirmijumu i datirana u period 394–395. godine, kao i jedan novčić iz Milana, vrste koja je kovana od 394. do 402. godine.
Autori studije smatraju da je blago najverovatnije zakopano 395. godine ili ubrzo nakon toga. Taj datum, međutim, predstavlja samo najraniji mogući trenutak kada je ostava mogla biti sakrivena. Istraživači ne povezuju zakopavanje novčića ni sa jednim konkretnim istorijskim događajem.
„Ne postoje određene istorijske okolnosti ili događaji sa kojima bi se polaganje i kasnije nepreuzimanje ostave iz Holzthuma mogli neposredno povezati“, navode autori. Dodaju da je region ostao stabilan i tokom početka petog veka.
Zbog toga se ovo otkriće svrstava među brojna rimska blaga koja su njihovi vlasnici sakrili, ali se nikada nisu vratili po njih.
Dva lažna zlatnika i jedan neobičnog tamnog sjaja
Analiza je pokazala i nekoliko neobičnih detalja. Dva oštećena novčića izrađena su tako što je jezgro od jeftinijeg metala presvučeno zlatom, dok je jedan primerak, prema proceni istraživača, najverovatnije imitacija. Novčić pod brojem 27 posebno se izdvaja po tamnom sjaju.
„Ima taman odsjaj i ne deluje kao da je izrađen od čistog zlata, već možda sadrži veliki udeo srebra ili kalaja“, navode autori. Ipak, hemijska analiza metala nije sprovedena, pa njegov tačan sastav nije potvrđen.
Slične kopije i falsifikati pronalaženi su i na drugim mestima. Među primerima su i dve antičke falsifikovane monete otkrivene među rimskim srebrnim novčićima na švedskom ostrvu Gotland. Istraživači, međutim, upozoravaju da nije moguće sa sigurnošću tvrditi da je pronađeno svih 141 novčića iz prvobitne ostave.
Borbe koje su se vodile na tom području, kao i kasniji poljoprivredni radovi, verovatno su poremetili nalazište.
„Nipošto nije sigurno da je prvobitna ostava pronađena u celosti“, zaključuju autori studije.
BONUS KLIP Pogledajte vesti o EXPO2027:
Za najnovije biznis vesti iz Srbije i sveta, pratite nas na Tiktoku, Fejsbuku i na našoj Instagram stranici.
Komentari (0)