Zanimljivo je da haringe nisu nestale. Istraživanje pokazuje da je do propasti ribolova došlo zbog kombinacije prekomernog izlova, zahlađenja klime, promena u društvu i odlaska ribara iz priobalnih mesta.
Kako piše portal Earth.com, naučnici su rekonstruisali istoriju ovog ribolova i otkrili da nijedan pojedinačni faktor ne bi bio dovoljan da izazove njegov slom. Presudno je bilo to što su se različiti problemi pojavili istovremeno.
Haringe su bile veliki posao gotovo 300 godina
Ribolov se odvijao u moreuzu Eresund, između Danske i Švedske. Svake jeseni, u blizini mesta Skaner i Falsterbo, održavali su se veliki ribarski sajmovi koji su postajali važni trgovački centri.
Riba koja postoji samo na jednom mestu na svetu - od nje živi 15.000 ljudi, više o tome pročitajte OVDE.
Od 1524. do 1570. godine, ribari su u proseku izlovljavali oko 55.000 tona haringe godišnje. Riba se solila i potom prevozila na udaljena tržišta, gde je predstavljala važan izvor hrane.
Istraživači sa Univerziteta u Kilu i nemačkog Centra za integrativna istraživanja biodiverziteta rekonstruisali su obim ulova između 1200. i 1650. godine. Pošto tada nije bilo savremenog sistema praćenja, koristili su stare carinske knjige, evidencije o putarinama i dokumente o kraljevskom pravu da prvi kupi haringu.
Kada podaci o ulovu nisu postojali, naučnici su koristili podatke o soli. Ona je bila ključna za konzerviranje ribe, pa je njena dostupnost ograničavala količinu haringe koja je mogla da se sačuva i proda.
Izlovljavali su više nego što je populacija mogla da nadoknadi
Istraživači su uporedili podatke o ulovu sa istorijskim cenama haringe na tržištima Engleske, Hamburga, Brabanta i Utrehta. Na osnovu toga procenili su koliku količinu ribe je more moglo dugoročno da obezbedi.
Tokom perioda najvećeg procvata, ulov je premašivao tu granicu. Populacija haringe smanjila se na između 41 i 51 odsto svoje procenjene najveće veličine, ali nije potpuno nestala.
Neka ograničenja su postojala, upotreba određenih vučnih mreža zabranjena je 1371. godine, a postoje i dokazi da je veličina oka mreže bila regulisana 1386. godine.
Počela sezona čuvene ribe koju turisti obožavaju - cena povoljna, kupci navalili, više o tome pročitajte OVDE.
Zahlađenje, odlazak ribara i promene u društvu
Kada je broj haringi opao, svaku ribu postalo je teže uloviti. U isto vreme počelo je razdoblje poznato kao Malo ledeno doba, tokom kojeg su hladnije zime otežavale oporavak populacije. Haringe koje se mreste u jesen posebno su osetljive na oštre zime, pa se njihova brojnost sporije obnavljala.
Problemi su pogodili i ribarska mesta. Pokretne peščane dine uništavale su infrastrukturu tokom 1570-ih, a mnogi ribari otišli su na zapadnu obalu Švedske, gde je počeo novi ribarski procvat.
Početkom 17. veka, plemići su nametali kmetstvo seljacima i sprečavali ih da svake jeseni napuštaju imanja kako bi se bavili ribolovom. U međuvremenu su kupci sve više prelazili na Severnо more, gde su brodovi bili pogodniji za plovidbu, a sezona ribolova trajala je tri puta duže.
Naučnici su analizirali devet faktora koji su mogli da utiču na ribolov, među kojima su bili klima, ratovi, broj radnika i potražnja. Njihova analiza pokazala je da su se tokom vekova različiti pritisci međusobno delimično poništavali. Početkom 16. veka svi su delovali u korist ribolova, ali su se do sredine tog veka okolnosti promenile i počele da guraju ulov naniže.
Sličan problem danas pogađa Baltičko more
Istraživanje se ne odnosi samo na istoriju. Današnji ribolov haringe u zapadnom delu Baltičkog mora suočava se sa ozbiljnim problemima.
Srednjovekovni ribolov bio je usmeren na haringe koje se mreste u jesen, dok se danas uglavnom lovi druga grupa, koja se mreste u proleće. Ta populacija nalazi se izvan bezbednih bioloških granica, a naučnici su preporučili da se njen ulov svede na nulu.
Nekada su ih ribari lovili na tone, a sada ih je sve manje - sardine postaju luksuz, više detalja pročitajte OVDE.
Portal Earth navodi da je prekomerni izlov doveo do sadašnjeg pada, dok toplija voda dodatno otežava oporavak. Upozorava i da upravljanje ribarstvom u Evropskoj uniji još ne uzima dovoljno u obzir klimatske promene i sve veći zbirni pritisak društvenih i ekonomskih faktora.
Zbog toga naučnici pozivaju na pristup koji ne posmatra samo jednu vrstu ribe, već čitav ekosistem, kao i uslove života zajednica koje zavise od ribolova.
Šta istraživanje nije moglo da utvrdi
Rekonstrukcija istorijskog ulova zasniva se na nepotpunim podacima, pa se pouzdanost procena razlikuje. Podaci iz 13. veka izvedeni su iz evidencija o proizvodnji soli i broju stanovnika, dok se pad nakon 1570-ih oslanja na malobrojne poreske zapise.
Naučnici nisu mogli da utvrde da li su peščane dine, zahlađenje ili nedostatak radnika imali najveću ulogu u poslednjim godinama ribolova.
Ipak, glavna poruka istraživanja je jasna: održiv ribolov ne zavisi samo od broja riba u moru. Potrebno je uzeti u obzir i klimatske uslove, pravila, dostupnost radne snage, tržište i život lokalnih zajednica.
BONUS KLIP Pogledajte vesti o EXPO2027:
Za najnovije biznis vesti iz Srbije i sveta, pratite nas na Tiktoku, Fejsbuku i na našoj Instagram stranici.
Komentari (0)