Rođenje u Austriji ne znači automatski i dobijanje austrijskog državljanstva. Iako su tamo rođeni, odrastali i pohađali školu, stotine hiljada ljudi nemaju austrijski pasoš jer njihovi roditelji nisu državljani te zemlje. Sada je pokrenuta inicijativa koja traži promenu zakona i uvođenje pravila prema kojem bi deca rođena u Austriji mogla automatski da dobiju državljanstvo ako njihovi roditelji već godinama legalno žive u toj zemlji, piše Fenix.
Prema podacima austrijskog statističkog zavoda Statistik Austria, na početku 2026. godine u Austriji je živelo 1.881.309 osoba bez austrijskog državljanstva. To je 20,4 odsto ukupnog stanovništva.
Među njima je i oko 300.000 ljudi koji su rođeni u Austriji, ali nemaju njeno državljanstvo. Ovaj podatak ponovo je otvorio pitanje da li bi mesto rođenja trebalo da bude jedan od osnova za automatsko dobijanje pasoša.
Zašto deca rođena u Austriji ne dobijaju automatski državljanstvo?
Austrija primenjuje princip poznat kao jus sanguinis, odnosno pravo krvi. To znači da se državljanstvo prvenstveno stiče poreklom, a ne samim mestom rođenja.
U praksi, dete po pravilu dobija austrijsko državljanstvo ako mu je majka austrijska državljanka. Isto važi i kada su roditelji u braku, a otac ima austrijsko državljanstvo.
Međutim, ako su oba roditelja strani državljani, dete ne postaje automatski austrijski državljanin samo zato što je rođeno u Beču, Gracu, Lincu ili nekom drugom austrijskom gradu.
To pravilo važi čak i kada dete odrasta u Austriji, tamo ide u školu i veći deo života provede u toj zemlji.
Zbog toga se veliki broj porodica suočava sa situacijom u kojoj deca od rođenja žive u Austriji, ali nemaju njeno državljanstvo.
U Beču više od 40 odsto novorođenčadi nema austrijsko državljanstvo
Problem je posebno izražen u Beču, gde živi veliki broj stranih državljana.
Prema podacima za 2024. godinu, oko 40,5 odsto novorođenčadi u austrijskoj prestonici nije imalo austrijsko državljanstvo.
U pojedinim gradskim četvrtima, među kojima su Favoriten, Ottakring i Rudolfsheim-Fünfhaus, taj udeo prelazio je 50 odsto.
Ovi podaci pokazuju koliko je pitanje državljanstva važno za porodice koje već dugo žive u Austriji, ali nemaju austrijski pasoš.
Kako dete rođeno u Austriji može kasnije da dobije državljanstvo?
Iako rođenje na austrijskoj teritoriji nije dovoljno za automatsko sticanje državljanstva, postoji mogućnost da ga osoba dobije kasnije kroz postupak naturalizacije.
Uobičajeno pravilo predviđa deset godina zakonitog i neprekidnog boravka u Austriji, od čega najmanje pet godina sa odgovarajućom dozvolom boravka.
Ipak, zakon predviđa i mogućnost podnošenja zahteva nakon šest godina zakonitog i neprekidnog boravka za određene kategorije ljudi.
Među njima su i osobe rođene u Austriji. To, međutim, ne znači da svako dete rođeno u toj zemlji automatski dobija državljanstvo nakon šest godina.
Potrebno je ispuniti i ostale zakonske uslove, koji se odnose na poznavanje nemačkog jezika, obezbeđena sredstva za život, nekažnjavanost i poznavanje austrijskog demokratskog sistema i društva.
Drugim rečima, samo mesto rođenja može da omogući povoljniji put do državljanstva, ali ne predstavlja garanciju da će zahtev biti odobren.
Nova inicijativa traži promenu zakona
Rasprava o ovoj temi ponovo je pokrenuta 20. oktobra 2026. godine, kada je predstavljena inicijativa pod nazivom „Ein Pass, der passt“, što bi se moglo prevesti kao „Pasoš koji odgovara“.
Njeni pokretači traže da deca rođena u Austriji automatski dobijaju državljanstvo ukoliko njihovi roditelji već nekoliko godina zakonito žive u toj zemlji.
Ideja je da se uvede takozvani princip jus soli, odnosno sticanje državljanstva na osnovu mesta rođenja, ali uz određene uslove koji se odnose na boravak roditelja.
Među zagovornicima inicijative nalaze se stručnjaci za migracije i politički analitičari, kao i poznate ličnosti iz javnog života.
Pokretači smatraju da deca koja su rođena i odrasla u Austriji treba da imaju jednostavniji put do državljanstva, posebno ako su njihovi roditelji već dugo legalno nastanjeni u toj zemlji.
Inicijativa je dobila podršku i bivšeg austrijskog kancelara Franca Vranickog, kao i nekadašnjeg evropskog komesara Franca Fišlera.
Važno je, međutim, da je reč o predlogu i kampanji za promenu zakona, a ne o usvojenoj reformi. Postojeća pravila i dalje važe.
Nemačka je primer koji Austrija razmatra
Kao jedan od mogućih uzora za promenu austrijskog zakona navodi se Nemačka, koja već primenjuje drugačiji sistem.
Deca rođena u Nemačkoj čiji su roditelji strani državljani mogu automatski da dobiju nemačko državljanstvo ako najmanje jedan roditelj ispunjava propisane uslove boravka i ima odgovarajući status.
Nakon reforme iz 2024. godine, jedan od ključnih uslova je da roditelj najmanje pet godina zakonito i uobičajeno boravi u Nemačkoj i ima pravo na stalni boravak.
Upravo takav model zagovornici austrijske inicijative žele da razmotre, uz prilagođavanje uslovima i zakonima Austrije.
Šta bi promena značila za porodice sa Balkana?
Za porodice iz Srbije, Bosne i Hercegovine, Hrvatske i drugih zemalja regiona koje godinama žive u Austriji, eventualna promena zakona mogla bi da bude veoma značajna.
Deca rođena u Austriji, čiji roditelji ispunjavaju buduće uslove, mogla bi da dobiju državljanstvo bez dugotrajnog čekanja na kasniju naturalizaciju.
To bi im omogućilo da od rođenja imaju status austrijskih državljana, umesto da se njihov pravni položaj godinama vezuje za državljanstvo i boravišni status roditelja.
Ipak, za sada nema automatskog prava na austrijski pasoš samo na osnovu rođenja u toj zemlji. Porodice i dalje moraju da poštuju postojeće propise, a eventualna promena zavisiće od toga da li će inicijativa dobiti podršku i dovesti do izmene zakona.
Upravo zato ova tema ostaje važna za veliki broj stranih porodica koje su svoj život izgradile u Austriji, ali čija deca, iako su tamo rođena, još nemaju austrijsko državljanstvo.
BONUS KLIP Pogledajte vesti o EXPO2027:
Za najnovije biznis vesti iz Srbije i sveta, pratite nas na Tiktoku, Fejsbuku i na našoj Instagram stranici.
Komentari (0)