Petrohemijski proizvodi vredni 20 do 25 milijardi dolara godišnje prolaze kroz Ormuski moreuz, procenjuje holandska Rabobank, što sugeriše da bi dugoročni poremećaji mogli da primoraju proizvođače da prenesu veće troškove na krajnje potrošače.

"Sve kompanije koje ih uvoze sa Bliskog istoka, što je, moglo bi se reći, skoro ceo svet, izgubile su glavnog dobavljača i sada se takmiče za zamenske sirovine po znatno višim cenama", upozorava analitičar OPIS-a, Džoel Morales.

"Globalna logistika je postala neizvesna"

Predvođen Saudijskom Arabijom, Bliski istok je činio više od 40 procenata globalnog izvoza polietilena u 2025. godini, snabdevajući skoro svaki region sveta osim Severne Amerike. Cene ključnih plastičnih materijala, kao što su polietilen (PE) i polipropilen (PP), naglo su porasle od početka sukoba, nakon rasta cene sirove nafte i drugih sirovina.

„Globalna logistika je postala neizvesna“, kaže Džim Fiterling, izvršni direktor američke kompanije Dau, procenjujući da je polovina svetske ponude polietilena ugrožena sa Bliskog istoka. Analitičari upozoravaju da bi moguće potpuno zatvaranje Ormuskog moreuza moglo da poremeti isporuke oko 1,2 miliona barela ovog specijalnog naftnog derivata.

To bi takođe moglo dodatno da ograniči dostupnost važne sirovine za petrohemijsku industriju. Maksim Sonjin sa Univerziteta Stanford ističe da nagli porast cena odražava veću „premiju rizika“, a Azija je posebno pogođena zbog velike zavisnosti od naftnih derivata kao osnovne sirovine za proizvodnju plastike, piše Indeks.hr

Proizvođači plastike u Aziji i Evropi bore se sa višim troškovima sirovina

U Aziji su Japan, Južna Koreja i Indija najizloženiji. Proizvođači plastike u Aziji i Evropi bore se sa višim troškovima sirovina i nižim profitom jer se u velikoj meri oslanjaju na uvoz sa Bliskog istoka.

U Evropi, dodatni problem je jaz između rastućih cena nafte i postojećih ugovornih cena, što otežava prenošenje troškova na kupce. Severna Amerika, s druge strane, uživa relativnu prednost zbog dostupnosti sirovina.

"Cene PE i PP su značajno porasle od početka sukoba", kaže Agustin Izkijerdo, finansijski direktor američkog proizvođača petrohemijskih proizvoda LyondellBasell, ali su porudžbine za april i dalje najbolje u sedam meseci.

Proizvođači ostvaruju natprosečnu dobit

Plastika u SAD se uglavnom proizvodi od prirodnog gasa i srodnih sirovina, prema podacima Ministarstva energetike. U drugim delovima sveta, proizvođači se uglavnom oslanjaju na derivate nafte.

Više od polovine američkog polietilena se izvozi, tako da proizvođači zarađuju natprosečnu zaradu. Rastući troškovi se već prenose na krajnje potrošače. Američki Celanese je podigao cene, a Dow najavljuje još veće cene polietilena.

Ovo bi moglo dodatno da podstakne inflaciju

Evropske kompanije, poput BASF-a i Wacker Chemi-ja, takođe prate trend povećanja cena, a nemački Lanxess je otišao korak dalje, podižući cene specijalnih aditiva i plastifikatora do 50 procenata, navodeći kao razlog kontinuirani rast troškova. Pritisak se oseća i van industrije plastike, pa je indijski proizvođač flaširane vode Bisleri podigao cene za 11 procenata.

Ecolab uvodi dodatne naknade za energiju od deset do 14 procenata. Analitičari upozoravaju da bi porast troškova ulaza mogao da oslabi potražnju za sekundarnim proizvodima i dodatno poveća inflatorne pritiske na globalnom nivou. Dugoročno gledano, tržište plastike bi se moglo konsolidovati, kaže Sonin, uz jačanje velikih proizvođača sa nižim troškovima proizvodnje.

BONUS KLIP Pogledajte vesti o EXPO2027:

Za najnovije biznis vesti iz Srbije i sveta, pratite nas na Tiktoku, Fejsbuku i na našoj Instagram stranici.