Da li se gubi porodična penzija ako se udovica ili udovac ponovo venčaju? Pravila u Srbiji mnogi ne znaju

Porodična penzija u Srbiji ne prestaje automatski ako udovica ili udovac ponovo sklope brak, ali pravo na ovu naknadu zavisi od ispunjavanja zakonskih uslova, godina života i drugih okolnosti koje je važno poznavati.

Nakon smrti supružnika, mnoge porodice suočavaju se ne samo sa gubitkom bliske osobe već i sa pitanjima finansijske sigurnosti. Jedno od najčešćih odnosi se na porodičnu penziju: ko ima pravo na nju, koliko godina mora da ima udovica ili udovac i da li novi brak može da dovede do gubitka mesečnih primanja.

Upravo oko poslednjeg pitanja postoje brojne nedoumice. Prema pravilima koja objavljuje Republički fond za penzijsko i invalidsko osiguranje (PIO), udovica ili udovac ne gube porodičnu penziju samo zato što su ponovo sklopili brak ili zasnovali novu vanbračnu zajednicu.

Ipak, to ne znači da svako ko izgubi supružnika automatski stiče pravo na ovu penziju. Potrebno je ispuniti zakonom propisane uslove, a oni se razlikuju u zavisnosti od godina života, porodičnih okolnosti i statusa preminulog.

Ko ima pravo na porodičnu penziju u Srbiji?

Porodičnu penziju mogu da ostvare članovi porodice preminulog korisnika starosne ili invalidske penzije, kao i članovi porodice preminulog osiguranika koji je ispunio uslove za penziju ili imao najmanje pet godina staža osiguranja.

Izuzetak postoji kada je smrt posledica povrede na radu ili profesionalne bolesti, jer se tada pravo može ostvariti bez obzira na dužinu staža preminulog osiguranika.

Kada je reč o supružniku, nije dovoljno samo da je brak postojao u trenutku smrti. Potrebno je ispuniti i uslove koji se odnose na godine života, potpunu nesposobnost za rad ili brigu o deci koja imaju pravo na porodičnu penziju.

Zakon predviđa i mogućnost da pravo ostvari bivši supružnik iz razvedenog braka, ali pod posebnim uslovima, uključujući sudski utvrđeno pravo na izdržavanje.

Koliko godina mora da ima udovica, a koliko udovac?

Starosna granica nije ista za žene i muškarce, što je jedna od važnih razlika u pravilima za ostvarivanje porodične penzije.

Prema informacijama PIO fonda, osnovni uslovi su sledeći:

• Udovica može da ostvari pravo ako je do smrti supružnika navršila 53 godine.
• Udovac može da ostvari pravo ako je do smrti supruge navršio 58 godina.

Pravo može da se ostvari i pre dostizanja tih godina, ali samo ako su ispunjeni drugi zakonski uslovi.

Na primer, udovica ili udovac mogu da ostvare pravo ako su do smrti supružnika, odnosno u roku od godinu dana nakon njegove smrti, postali potpuno nesposobni za rad.

Pravo može da postoji i kada iza preminulog ostane jedno ili više dece koja imaju pravo na porodičnu penziju, a preživeli supružnik obavlja roditeljsku dužnost prema njima.

Za udovicu koja je u trenutku smrti supruga imala najmanje 45, ali manje od 53 godine, postoji i mogućnost da pravo ostvari kada navrši 53 godine, pod uslovima propisanim zakonom.

Kod udovca važi posebna odredba: ako tokom korišćenja porodične penzije po osnovu brige o deci ili potpune nesposobnosti za rad navrši 58 godina, pravo zadržava trajno.

Da li se porodična penzija gubi ako se sklopi novi brak?

Ovo je pitanje koje najviše zanima osobe koje su nakon smrti supružnika ponovo zasnovale emotivnu vezu i žele da nastave život u novoj bračnoj zajednici.

Odgovor je da novi brak sam po sebi ne znači gubitak porodične penzije u Srbiji.

PIO fond izričito navodi da udovice i udovci ne gube pravo na porodičnu penziju ako sklope novi brak ili zasnuju vanbračnu zajednicu.

To znači da korisnik koji već ostvaruje pravo na porodičnu penziju ne mora da odustane od tog primanja samo zato što se ponovo venčao.

Ipak, važno je razlikovati sklapanje novog braka od drugih okolnosti koje mogu uticati na isplatu. Na primer, prema pravilima PIO fonda, isplata porodične penzije se po pravilu obustavlja kada korisnik stekne status osiguranika, uz zakonske izuzetke za pojedine vrste ugovorenih naknada.

Zato je važno proveriti konkretan slučaj sa PIO fondom, naročito ako se istovremeno menjaju bračni status, zaposlenje ili drugi podaci koji mogu biti relevantni za pravo na penziju.

Koliko iznosi porodična penzija?

Iznos porodične penzije ne određuje se kao isti fiksni iznos za sve korisnike. On se računa na osnovu penzije koju je preminuli primao ili bi imao pravo da prima u trenutku smrti.

Prema pravilima PIO fonda, procenat zavisi od broja članova porodice koji ostvaruju pravo:

• Za jednog člana porodice porodična penzija iznosi 70 odsto osnovice.
• Za dva člana iznosi 80 odsto.
• Za tri člana iznosi 90 odsto.
• Za četiri ili više članova iznosi 100 odsto.

Ako pravo ostvaruje više članova porodice, iznos se određuje prema odgovarajućim pravilima i raspodeljuje među korisnicima.

Zbog toga je važno da se iznos ne procenjuje samo na osnovu penzije koju je preminuli primao. Konačan obračun zavisi od broja korisnika i konkretnih okolnosti.

Šta je sa decom koja imaju pravo na porodičnu penziju?

Deca takođe mogu da ostvare pravo na porodičnu penziju, nezavisno od toga da li su rođena u braku ili van njega, odnosno da li su usvojena, pod uslovima propisanim zakonom.

Uobičajeno, pravo traje do 15. godine života bez obzira na školovanje. Nakon toga može da se nastavi tokom školovanja, najduže do 20. godine za učenike srednjih škola, odnosno do 26. godine za studente.

Posebna pravila važe za decu koja su nesposobna za samostalan život i rad, kada su ispunjeni zakonski uslovi.

U porodicama u kojima porodičnu penziju ostvaruju i supružnik i deca, važno je proveriti kako se pravo i iznos određuju za svakog člana porodice.

Kako se podnosi zahtev za porodičnu penziju?

Zahtev se podnosi nadležnoj filijali PIO fonda, a uz njega se prilažu dokumenti potrebni za utvrđivanje prava.

U zavisnosti od konkretnog slučaja, to mogu biti izvod iz matične knjige umrlih, izvod iz matične knjige venčanih, izvodi iz matične knjige rođenih za članove porodice, dokazi o penzijskom stažu preminulog i druga dokumentacija.

Ako se pravo traži zbog potpune nesposobnosti za rad, potrebno je priložiti i odgovarajuću medicinsku dokumentaciju. Za decu koja se školuju mogu biti potrebne potvrde o školovanju.

Najbolje je da se pre podnošenja zahteva proveri spisak dokumentacije koji važi za konkretan slučaj, jer se potrebni dokazi razlikuju u zavisnosti od osnova po kojem se pravo ostvaruje.

Šta je najvažnije da znaju udovice i udovci?

Najvažnije je da se ne polazi od pretpostavke da porodična penzija automatski pripada svakom preživelom supružniku, ali ni da se ona gubi ako osoba kasnije sklopi novi brak.

Za ostvarivanje prava presudni su zakonski uslovi koji se odnose na status preminulog, godine života, porodične okolnosti i druge propisane kriterijume.

Zato je, pre donošenja odluke ili odustajanja od nekog prava, najbolje proveriti informacije direktno kod PIO fonda. Zvanični pregled uslova, izuzetaka i potrebne dokumentacije dostupan je na sajtu Fonda.

BONUS KLIP Pogledajte vesti o EXPO2027:

Za najnovije biznis vesti iz Srbije i sveta, pratite nas na Tiktoku, Fejsbuku i na našoj Instagram stranici.