Na mestu na kojem se danas prostire jezero Gazivode nekada je postojala dolina kroz koju je tekao Ibar, sa selima, putevima, mostovima i tragovima višeg vekova istorije, piše Mojturizam.com.
Izgradnjom brane i formiranjem akumulacije, veliki deo te doline našao se pod vodom. Prema navodima koji se godinama objavljuju u lokalnim i regionalnim izvorima, u procesu formiranja jezera raseljeno je čak 12 sela.
Zbog toga se Gazivode često opisuje kao svojevrsna „Srpska Atlantida“.
Kako je nastalo jezero Gazivode?
Jezero Gazivode formirano je pregrađivanjem toka reke Ibar kod Zubinog Potoka. Osnovna namena akumulacije bila je obezbeđivanje vode, regulacija vodnog režima i stvaranje uslova za proizvodnju električne energije.
Za potrebe formiranja akumulacije izgrađena je velika nasuta brana. Njena izgradnja zauvek je promenila izgled čitave doline.
Voda je postepeno prekrila područje na kojem su se ranije nalazila naselja, saobraćajnice, poljoprivredno zemljište i drugi tragovi života.
Dvanaest sela nestalo je pod vodom
Dolina Ibra na ovom području bila je naseljena mnogo pre formiranja jezera. U njoj su se nalazila brojna sela čiji su stanovnici morali da napuste svoje domove zbog izgradnje akumulacije.
Sa sobom su mogli da ponesu lične stvari i deo porodične imovine, dok je veliki deo prostora koji su generacijama koristili ostao u budućem jezerskom basenu.
Prema dostupnim navodima, premeštani su i posmrtni ostaci sa pojedinih grobalja, mada se navodi da su ostaci nekih nekropola ostali ispod površine jezera.
Tako je stvaranjem Gazivoda nestao čitav jedan pejzaž koji je vekovima bio deo života ljudi u dolini Ibra.
Šta se danas nalazi na dnu jezera?
Priče o onome što se nalazi ispod površine Gazivoda posebno su doprinele njegovom nadimku „Srpska Atlantida“.
Pominju se ostaci nekadašnjih puteva, građevina, nekropola i drugih objekata koji su postojali pre formiranja akumulacije.
Jedna od najzanimljivijih priča odnosi se na stari kameni most u Ibarskom Kolašinu. Prema navodima pojedinih izvora, most je ostao na prostoru koji je kasnije prekrila voda.
Takve priče dodatno su učvrstile predstavu o Gazivodama kao mestu na kojem se ispod mirne površine jezera krije deo istorije čitave doline.
Tragovi srednjovekovne prošlosti
Područje današnjeg Ibarskog Kolašina imalo je značaj i zbog svog položaja na starim putevima koji su povezivali različite delove Balkana.
U pričama o potopljenoj dolini posebno mesto zauzimaju i srednjovekovni verski i drugi objekti.
Pojedini izvori navode da je na širem području koje je kasnije zahvatila akumulacija postojalo više svetinja iz srednjeg veka. Zbog toga se priča o Gazivodama ne vezuje samo za raseljena sela već i za gubitak dela kulturnog i istorijskog pejzaža.
Od života u dolini do velikog jezera
Promena je bila ogromna.
Tamo gde su nekada postojali domovi, njive, putevi i sela, danas se prostire akumulaciono jezero.
Gazivode danas zauzimaju površinu od oko 12 kvadratnih kilometara, dok se maksimalna dubina na pojedinim mestima približava odnosno prelazi 100 metara, u zavisnosti od nivoa vode i načina merenja.
Ipak, brojke o površini i dubini samo delimično govore o promeni koju je izgradnja brane donela ljudima koji su živeli u dolini.
Ispod površine jezera ostao je prostor koji je nekada bio deo svakodnevnog života čitavih zajednica.
Zato priča o Gazivodama nije samo priča o brani i hidroakumulaciji. To je i priča o nestalim selima, raseljenim stanovnicima i istoriji jednog kraja koja je, barem delom, zauvek ostala pod vodom.
BONUS KLIP Pogledajte vesti o EXPO2027:
Za najnovije biznis vesti iz Srbije i sveta, pratite nas na Tiktoku, Fejsbuku i na našoj Instagram stranici.
Komentari (0)