Pećina u koju gotovo niko ne može da uđe - čuva tragove drevnog sveta, a njeno održavanje košta milione

Duboko ispod površine, u ogromnom sistemu pećina u američkoj državi Kentaki, sačuvani su tragovi sveta koji je izgledao potpuno drugačije od današnjeg.

Reč je o Mammoth Cave, najvećem poznatom pećinskom sistemu na svetu, mestu koje naučnici već više od dva veka istražuju zbog njegovih neobičnih geoloških, bioloških i arheoloških tragova.

Na prvi pogled, unutrašnjost pećine može izgledati kao običan splet hodnika, stena i podzemnih prolaza. Međutim, njeni zidovi i sedimenti čuvaju mnogo stariju priču.

Stene su nastale pre više od 300 miliona godina

Jedna od najzanimljivijih činjenica vezanih za Mammoth Cave jeste starost stena kroz koje prolaze njeni hodnici.

Lokalne naslage krečnjaka nastale su pre otprilike 300 do 325 miliona godina, tokom perioda kada je veliki deo današnjeg Kentakija bio prekriven plitkim morem. Zbog toga se u stenama mogu pronaći fosilizovani ostaci organizama koji su živeli u tom davnom morskom svetu. 

Među njima su korali, školjke, puževi, krinoidi, ali i zubi drevnih ajkula.

Naučnici su u okviru istraživanja pećine identifikovali najmanje 40 vrsta ajkula i njihovih srodnika, uključujući i nekoliko vrsta koje ranije nisu bile poznate. Posebno je zanimljivo što su na pojedinim mestima sačuvani i trodimenzionalni delovi skeletne hrskavice drevnih ajkula, što je izuzetno retko u fosilnom zapisu. 

Pećina je mnogo mlađa od stena kroz koje prolazi

Postoji jedna važna razlika koju je lako prevideti.

Iako su stene stare stotinama miliona godina, današnji pećinski prolazi nisu toliko stari.

Prema podacima američke Službe nacionalnih parkova, proces formiranja pećinskog sistema počeo je pre približno 10 do 15 miliona godina, kada je voda sa površine počela da prodire kroz pukotine u stenama i postepeno oblikuje podzemne prolaze. 

Vremenom su nastajali novi hodnici i dublji nivoi, dok su pojedini stariji delovi ostajali iznad aktivnih podzemnih tokova.

Rezultat je jedan od najsloženijih poznatih pećinskih sistema na planeti.

Ispod zemlje pronađeni su ostaci davno nestalih životinja

Mammoth Cave ne čuva samo tragove drevnog mora.

U sedimentima pećine pronađeni su i ostaci životinja koje su živele mnogo kasnije, tokom ledenih doba i drugih perioda Zemljine istorije.

Među njima su ostaci velikog kratkolikog medveda, mastodonta, sabljozubog predatora, džinovskog oklopnika i drugih životinja. Neki ostaci potiču iz perioda od pre nekoliko miliona godina, dok su drugi mnogo mlađi. 

Na jednom mestu tako se mogu sresti tragovi potpuno različitih svetova — od drevnog mora do ledenodobne Severne Amerike.

Zašto su pećine zanimljive naučnicima?

Pećine predstavljaju svojevrsne prirodne arhive.

Za razliku od površine, gde vetar, kiša, sunčeva svetlost i promene temperature stalno menjaju uslove, duboki pećinski sistemi mogu imati mnogo stabilnije okruženje.

Zbog toga se u pećinskim sedimentima mogu očuvati tragovi prošlog života, uključujući biološki materijal koji naučnici danas pokušavaju da analiziraju savremenim metodama. Istraživanja drevne DNK upravo sve više pokazuju da pećinski sedimenti mogu biti važan izvor genetskih tragova prošlih ekosistema. 

To ne znači da u pećini postoje „živi dinosaurusi“ ili zamrznute drevne životinje, već da se u slojevima zemlje mogu pronaći molekularni tragovi onoga što se u tom okruženju dešavalo hiljadama ili desetinama hiljada godina ranije.

Istraživanja se nastavljaju

Mammoth Cave se proučava više od 200 godina.

Naučnici su u ovom području istraživali geologiju, podzemne vode, arheologiju, biologiju, mikrobiologiju i brojne druge oblasti. Prema podacima Nacionalnog parka, od 1842. godine opisane su desetine vrsta životinja, biljaka i mikroorganizama povezanih sa ovim područjem. 

A upravo je to ono što ovu pećinu čini toliko zanimljivom.

Nije reč samo o ogromnom prostoru ispod zemlje. Njeni zidovi i sedimenti predstavljaju slojeve istorije kroz koje naučnici mogu da zavire u različite epohe Zemljine prošlosti.

Od mora koje je postojalo pre više od 300 miliona godina, preko drevnih ajkula, do životinja iz ledenog doba - Mammoth Cave je svojevrsna prirodna arhiva koja i danas krije nova otkrića.

Održavanje košta milione dolara

Održavanje jednog od najvećih pećinskih sistema na svetu nije nimalo jednostavan niti jeftin posao. Mammoth Cave nije samo mreža podzemnih hodnika, već deo ogromnog nacionalnog parka sa putevima, stazama, objektima za posetioce, vodovodnim i kanalizacionim sistemima i drugom infrastrukturom.

Prema podacima američke Nacionalne službe za parkove, procenjene potrebe za redovno godišnje održavanje Mammoth Cave National Parka iznose oko 5,4 miliona dolara.

Pored toga, postoji i veliki broj radova koji su odlagani tokom prethodnih godina. Vrednost potrebnih popravki i zaostalog održavanja procenjuje se na oko 71 milion dolara.

Troškovi pojedinačnih projekata takođe mogu biti veoma visoki. Za obnovu jedne deonice staze unutar pećine izdvojeno je oko 6,5 miliona dolara, što pokazuje koliko je zahtevno održavati infrastrukturu duboko ispod zemlje.

Ipak, najveći izazov nije samo novac. Svaka intervencija u pećini mora da bude pažljivo izvedena kako bi se očuvali prirodni prolazi, fosili, sedimenti, podzemne vode i jedinstveni ekosistem koji se razvijao milionima godina.

BONUS KLIP Pogledajte vesti o EXPO2027:

Za najnovije biznis vesti iz Srbije i sveta, pratite nas na Tiktoku, Fejsbuku i na našoj Instagram stranici.