Arhitektura nekadašnje Jugoslavije decenijama privlači pažnju arhitekata i ljubitelja moderne arhitekture širom sveta. Koliko je interesovanje veliko pokazuje i činjenica da je Muzej moderne umetnosti u Njujorku 2018. godine posvetio veliku izložbu upravo arhitekturi Jugoslavije, dok je o ovom fenomenu pisao i jedan od najpoznatijih svetskih magazina za arhitekturu – Arhitekčural Dajdžest (Architectural Digest).
Beograd je grad u kojem se na relativno malom prostoru mogu videti neke od najprepoznatljivijih građevina nastalih u drugoj polovini 20. veka. Mnoge od njih i danas izgledaju neobično, moderno i pomalo futuristički, iako su projektovane pre više decenija.
Posebno mesto u priči o arhitekturi nekadašnje Jugoslavije zauzima period nakon Drugog svetskog rata, kada je počela velika modernizacija gradova.
Tada su nastajali ogromni stambeni blokovi, javne ustanove, kulturni centri i poslovne zgrade koje su trebalo da predstavljaju novo lice države.
MoMA predstavila arhitekturu Jugoslavije
Jedan od najvećih trenutaka za međunarodnu afirmaciju ove arhitekture dogodio se 2018. godine.
Muzej moderne umetnosti u Njujorku, poznat kao MoMA, tada je organizovao izložbu pod nazivom „Ka betonskoj utopiji: Arhitektura u Jugoslaviji, 1948–1980.“
Izložba je predstavila više od 400 crteža, fotografija, maketa i drugih materijala koji su prikazivali razvoj arhitekture u Jugoslaviji od 1948. do 1980. godine.
Cilj izložbe bio je da se međunarodnoj publici predstavi arhitektonsko nasleđe države koja je, uprkos specifičnom političkom položaju, razvila veoma prepoznatljiv stil.
U fokusu nisu bile samo pojedinačne građevine, već i način na koji su arhitektura i urbanizam menjali svakodnevni život stanovništva.
Beograd je imao posebnu ulogu
U ovoj priči posebno se izdvaja Beograd.
Grad je tokom nekoliko decenija dobio čitave nove delove, a najveći primer predstavlja Novi Beograd.
Veliki stambeni blokovi, široki bulevari, javne zgrade i monumentalne građevine nastajali su kao deo ambicioznog urbanističkog projekta.
Danas je upravo Novi Beograd jedan od najpoznatijih primera jugoslovenskog modernizma.
Za mnoge strane arhitekte posebno su zanimljivi način na koji su projektovani veliki stambeni kompleksi, odnos između zgrada i javnih prostora, kao i korišćenje betona kao dominantnog materijala.
Arhitekčural Dajdžest skrenuo pažnju na jugoslovensku arhitekturu
O velikoj izložbi u Njujorku pisao je i Arhitekčural Dajdžest, jedan od najpoznatijih svetskih magazina posvećenih arhitekturi i dizajnu.
Pažnja međunarodne javnosti bila je značajna jer arhitektura Jugoslavije dugo nije imala mesto koje danas zauzima u svetskim pregledima modernizma.
Ipak, brojne građevine iz tog perioda poslednjih godina dobijaju potpuno novu pažnju.
Ono što je nekada predstavljalo simbol modernizacije jedne države danas je zanimljivo arhitektama, fotografima i turistima koji u Beogradu traže drugačije primere arhitekture.
Zašto su ove građevine toliko zanimljive?
Jedan od razloga jeste njihov izgled.
Velike betonske površine, neobične geometrijske forme, ogromni javni prostori i smeli konstrukcijski zahvati čine da neke od ovih građevina izgledaju kao da pripadaju mnogo kasnijem periodu.
Jugoslovenski arhitekti nisu jednostavno kopirali ono što se gradilo u drugim zemljama. Kombinovali su međunarodne modernističke ideje sa sopstvenim pristupom prostoru, materijalima i potrebama društva.
Zbog toga je nastao stil koji je danas prepoznatljiv širom sveta.
Građevine koje su preživele svoje vreme
Posebno je zanimljivo što su mnoge od ovih zgrada i dalje u upotrebi.
Neke su promenile namenu, neke su rekonstruisane, dok druge čekaju ozbiljniju obnovu.
Ipak, njihov arhitektonski značaj nije nestao.
Naprotiv, građevine koje su nekada bile deo svakodnevnog života Beograđana danas postaju predmet interesovanja međunarodne arhitektonske scene.
Priča o izložbi u MoMA pokazala je da arhitektura nekadašnje Jugoslavije više nije samo tema za istoričare i lokalne stručnjake.
Ona je postala deo šire svetske priče o modernizmu, urbanizmu i arhitekturi 20. veka.
A Beograd, sa Novim Beogradom i brojnim monumentalnim građevinama iz tog perioda, u toj priči zauzima posebno mesto.
BONUS KLIP Pogledajte vesti o EXPO2027:
Za najnovije biznis vesti iz Srbije i sveta, pratite nas na Tiktoku, Fejsbuku i na našoj Instagram stranici.
Komentari (0)