U Srbiji penzija može biti trajno manja za 20,4 odsto - jedna odluka ima dugoročne posledice

Odlazak u prevremenu starosnu penziju u Srbiji znači trajno umanjenje mesečnih primanja, koje može da dostigne 20,4 odsto. Penzija se umanjuje za 0,34 odsto za svaki mesec ranijeg odlaska u odnosu na propisanu starosnu granicu za redovnu penziju. Ovo umanjenje ne prestaje automatski kada penzioner dostigne godine za redovnu starosnu penziju.

U 2026. godini muškarci i žene mogu da ostvare pravo na prevremenu starosnu penziju sa najmanje 60 godina života i 40 godina staža osiguranja. Za redovnu starosnu penziju uslovi su 65 godina života i najmanje 15 godina staža za muškarce, odnosno 64 godine života i najmanje 15 godina staža za žene.

Kako se obračunava umanjenje prevremene penzije?

Pravilo je jasno: za svaki mesec ranijeg odlaska u penziju obračunava se umanjenje od 0,34 odsto. Ukupan odbitak ne može biti veći od 20,4 odsto.

Za muškarce se umanjenje računa u odnosu na starosnu granicu od 65 godina, dok se za žene u 2026. godini računa u odnosu na granicu od 64 godine. Za osiguranike kojima je starosna granica snižena zbog staža sa uvećanim trajanjem mogu važiti posebna pravila.

Na primer, osoba koja ode u prevremenu penziju pet godina pre redovne starosne granice ima 60 meseci ranijeg odlaska. Kada se 60 meseci pomnoži sa 0,34 odsto, dobija se umanjenje od 20,4 odsto, odnosno maksimalni zakonski odbitak.

Koliko novca može da bude manje svakog meseca?

Visina umanjenja u dinarima zavisi od iznosa penzije koji bi osiguraniku pripadao pre primene ovog odbitka.

Primer obračuna za različite iznose penzije:

• Ako obračunata penzija iznosi 40.000 dinara, umanjenje od 20,4 odsto iznosi 8.160 dinara, pa bi isplata bila 31.840 dinara.
• Ako obračunata penzija iznosi 50.000 dinara, umanjenje iznosi 10.200 dinara, pa bi isplata bila 39.800 dinara.
• Ako obračunata penzija iznosi 60.000 dinara, umanjenje iznosi 12.240 dinara, pa bi isplata bila 47.760 dinara.

Ovo su ilustrativni primeri koji pretpostavljaju da je primenjen maksimalni odbitak od 20,4 odsto. Stvarna penzija zavisi od ukupnog staža osiguranja, ostvarenih zarada i drugih elemenata obračuna.

Da li se umanjenje ukida kada se napuni 65 godina?

Ne. Kod prevremene starosne penzije umanjenje je trajno. Kada korisnik dostigne godine propisane za redovnu starosnu penziju, procenat umanjenja ne ukida se automatski.

Korisnik prevremene starosne penzije može ponovo da se zaposli ili obavlja samostalnu delatnost pod propisanim uslovima. Ako nakon najmanje 12 meseci ponovnog osiguranja ostvari pravo na novi obračun, dodatni staž i uplaćeni doprinosi mogu da utiču na iznos penzije, ali prethodno utvrđeni procenat umanjenja ostaje.

Koji su uslovi za redovnu penziju u 2026. godini?

Uslovi zavise od godina života, staža osiguranja i eventualnog rada na poslovima sa uvećanim trajanjem staža.

Za redovnu starosnu penziju u 2026. godini važe sledeći uslovi:

• Muškarci: 65 godina života i najmanje 15 godina staža osiguranja.
• Žene: 64 godine života i najmanje 15 godina staža osiguranja.
• Muškarci i žene: pravo na starosnu penziju može se ostvariti i sa 45 godina staža osiguranja, bez obzira na godine života.

Za prevremenu starosnu penziju potrebno je najmanje 60 godina života i 40 godina staža osiguranja, i za muškarce i za žene.

Šta treba proveriti pre odlaska u prevremenu penziju?

Pre podnošenja zahteva važno je proveriti ukupan staž osiguranja, evidentirane zarade i doprinose, kao i datum kada se stiču uslovi za redovnu starosnu penziju.

Staž za koji nisu evidentirani doprinosi može predstavljati problem prilikom utvrđivanja prava i obračuna penzije. Zbog toga je korisno proveriti podatke u evidenciji Fonda PIO i ispraviti eventualne nepravilnosti pre podnošenja zahteva.

Odluka o ranijem penzionisanju ne zavisi samo od toga kada je moguće prestati sa radom. Važno je uzeti u obzir i trajno umanjenje mesečnih primanja, broj godina do redovne penzije i ličnu finansijsku situaciju.

Prevremena penzija omogućava raniji odlazak iz radnog odnosa, ali finansijska posledica može da traje tokom celog perioda njenog korišćenja. Zato je pre podnošenja zahteva važno pribaviti što precizniju procenu iznosa penzije i proveriti sve uslove koji važe za konkretan slučaj.

BONUS KLIP Pogledajte vesti o EXPO2027:

Za najnovije biznis vesti iz Srbije i sveta, pratite nas na Tiktoku, Fejsbuku i na našoj Instagram stranici.