Grad iz kojeg nema izlaza na put - stranci ne mogu da uđu bez posebne dozvole, a sunce ne izlazi 45 dana

Na krajnjem severu Rusije, duboko unutar Arktičkog kruga, nalazi se grad koji je zaslužio zloglasnu titulu najdepresivnijeg mesta na Zemlji.

Zove se Noriljsk, izgrađen je na području trajno zamrznutog tla (permafrosta), "živi" od industrije i nalazi se u Krasnojarskom kraju u istočnom Sibiru. Udaljen je 2.400 kilometara od Severnog pola, dok je od prestonice Moskve udaljen oko 3.000 kilometara. Sa oko 176.000 stanovnika, drugi je po veličini grad unutar Arktičkog kruga, odmah posle Murmanska, ali i najseverniji veliki grad na svetu, sa više od 150.000 stanovnika.

Noriljsk su gradili zatvorenici - surovi uslovi odneli su hiljade života

Noriljsk se nalazi na jednom od najvećih nalazišta nikla, bakra i paladijuma na planeti. Iako su minerali u tom području bili poznati vekovima, tek 1935. godine Sovjeti su odlučili da izgrade ogroman industrijski kompleks, takozvani Noriljski kombinat. Noriljski radni logor, ili gulag, osnovan je u tu svrhu.

Tokom narednih 20 godina, oko pola miliona zatvorenika radilo je u surovim arktičkim uslovima gradeći rudnike, topionice i industrijsku infrastrukturu uopšte.

Procenjuje se da je najmanje 17.000 ljudi izgubilo život, najčešće od gladi, iscrpljenosti i hipotermije. Nakon Staljinove smrti 1953. godine, zatvorenici su pokrenuli Noriljski ustanak, jedan od prvih velikih protesta protiv okrutnosti gulaga u Sovjetskom Savezu.

Kisele kiše uništile šume - grad se guši u otrovima i teškim metalima

Logori su konačno zatvoreni 1956. godine, ali je industrija ostala. Od 1960-ih, Noriljsk praktično živi od nikla i bakra. Kompanija Nornikel zapošljava većinu stanovništva grada i generiše skoro dva procenta ruskog BDP-a.

Ali industrijski uspeh dolazi sa visokom cenom, i Noriljsk se sada smatra najzagađenijim gradom u Rusiji i jednim od najzagađenijih na svetu. Svake godine, njegove topionice ispuštaju milione tona toksičnih gasova, sumpor-dioksida, azotnih oksida, fenola i teških metala u atmosferu. Nažalost, posledice strašnog zagađenja su vidljive golim okom.

Kisele kiše su uništile okolne šume, a zemljište je toliko zasićeno metalima da čak i površinski sloj zemlje sadrži visoke koncentracije plemenitih metala.

Crveni sneg i ekološka katastrofa: noriljsk pamti jedan od najtežih udara na okolinu

Zimi, Noriljsk povremeno doživljava crveni sneg. Naime, sitne metalne čestice i industrijska prašina talože se na pahuljama snega, pretvarajući snežni pokrivač u ružičastu, narandžastu ili krvavocrvenu boju, stvarajući nadrealni kontrast u odnosu na belu tundru. Pogled na arktički pejzaž obojen hemikalijama je estetski fascinantan, ali i duboko uznemirujući.

Zagađenje takođe ozbiljno šteti ljudskom zdravlju. Očekivani životni vek radnika u Noriljsku je oko 59 godina, što je manje od ruskog proseka, a stope raka su znatno veće nego u ostatku zemlje. Grad se seća i velike ekološke katastrofe 2020. godine, kada se dizel gorivo izlilo u obližnju reku, što je izazvalo vanredno stanje.

Grad u kojem zima traje mesecima, sunce nestaje 45 dana, a put do njega ne postoji

Noriljsk nije surov samo zbog svoje industrije. Klima tamo je izuzetno ekstremna, čak i po sibirskim standardima. Grad je dve trećine godine prekriven snegom, a prosečna januarska temperatura je oko minus 30 stepeni Celzijusa.

Svake zime stanovnici moraju da izdrže 45 dana potpune polarne noći, dok leti sunce ne zalazi čak 65 dana.Ne postoji put do ovog grada, što znači da nema kopnene veze između Noriljska i ostatka Rusije. Do njega se može doći samo avionom ili brodom preko luke Dudinka, ali zimi je plovidba otežana jer se reka Jenisej zaleđuje.

Noriljsk je zvanično poznat kao "zatvoreni grad" jer strani državljani ne mogu da uđu u njega bez posebne propusnice koju izdaje država, piše Putni kofer.

Uprkos svojoj mračnoj reputaciji, Noriljsk nastavlja da intrigira ostatak sveta. Njegovi snegom prekriveni brutalistički blokovi, dimnjaci koji probijaju polarno nebo i beskrajna tundra stvaraju scene koje su jedinstvene. Grad izgrađen na ledu, metalu, industriji i istorijskoj traumi, to je mesto koje nas istovremeno odbija i fascinira.

BONUS KLIP Pogledajte vesti o EXPO2027:

Za najnovije biznis vesti iz Srbije i sveta, pratite nas na Tiktoku, Fejsbuku i na našoj Instagram stranici.